Arıların binlerce çiçeğin özünden ürettiği bal, yüzyıllardır hem besin hem de şifa kaynağı olarak tüketiliyor.



Enerji vermesi, bağışıklığı desteklemesi ve sindirimi rahatlatması gibi nedenlerle sofralarda sıkça yer bulan bal, tek tip bir ürün değil. Rengi, tadı, kokusu ve etkisi; arıların beslendiği bitkilere ve bulunduğu coğrafyaya göre değişiklik gösteriyor.

Zengin bitki örtüsüne sahip bölgelerde bal çeşitliliği daha belirgin hale geliyor. Çam, kestane, lavanta, kekik gibi farklı bitkilerden elde edilen ballar, kendilerine özgü özellikler taşıyor. Kimi yoğun aromasıyla, kimi ise hafif tadı ve içeriğiyle öne çıkıyor.

Ballar genel olarak iki gruba ayrılıyor:

Monofloral ballar, arıların ağırlıklı olarak tek bir bitkiden nektar toplamasıyla elde ediliyor. Kestane, akasya, narenciye, kekik ve ayçiçeği balları bu gruba giriyor. Polifloral ballar ise birden fazla çiçeğin nektarını içeriyor ve genellikle “çiçek balı” ya da “yayla balı” olarak biliniyor.

Şifa amacıyla tüketilen ballar çoğunlukla monofloral olanlar. Örneğin kestane balı yüksek antioksidan içeriğiyle bilinirken, dolaşım ve kalp sağlığına olumlu etkiler sunuyor.

Kekik balı ağız enfeksiyonları ve idrar yolları sorunlarında tercih edilirken, meşe balı kansızlığa, sedir balı ise antiseptik özellikleriyle öne çıkıyor.

Çam, sedir ve meşe gibi salgı balları, çiçek nektarı yerine bitkiler üzerindeki salgılardan elde ediliyor ve polen içermiyor. Çam balı özellikle bağışıklık sistemini desteklemesi, mide rahatsızlıklarına ve solunum yolu sorunlarına iyi gelmesiyle biliniyor.

Balın tatlı olması nedeniyle diyabet hastaları tarafından endişeyle yaklaşılması da yaygın bir durum. Ancak bazı bal türlerinin glisemik indeksi daha düşük ve kan şekerini daha yavaş yükseltiyor. Bu noktada balın doğal ve işlenmemiş olması büyük önem taşıyor.

Tüketim şekli de balın güvenilirliğini etkiliyor. Günümüzde süzme bal, kalıntı riskinin daha düşük olması nedeniyle daha güvenli kabul ediliyor. Gerçek petek balı ise doğru koşullarda üretildiğinde besin değeri yüksek bir seçenek olarak öne çıkıyor.

Kısacası bal, türüne ve kullanım amacına göre farklı faydalar sunan doğal bir besin. Doğru balı doğru miktarda tüketmek, bu faydalardan en iyi şekilde yararlanmanın anahtarı olarak görülüyor.

(Muhabir: Furkan Öztürkmen)