Dünya'nın dönüşü ile modern saatleri uyumlu tutmak amacıyla 1972'den bu yana kullanılan artık saniye uygulamasının kaldırılması planlanıyor.
Küresel teknoloji ve navigasyon sistemlerinde aksamalara neden olabilen uygulamanın sona ermesiyle, resmi zaman ölçümü Dünya'nın dönüşünden giderek bağımsız hale gelecek.
Artık saniye, Dünya'nın dönüşüne dayanan astronomik zaman ile atom saatleriyle belirlenen Eşgüdümlü Evrensel Zaman arasındaki farkı dengelemek için kullanılıyor.
1972'den bu yana küresel saatlere toplam 27 kez eklenen bu saniyeler, iki zaman sistemi arasındaki uyumu korumayı amaçlıyor.
Dünya'nın Dönüşü Sabit Değil
Dünya sabit bir hızla dönmediği için iki zaman ölçümü zamanla birbirinden uzaklaşabiliyor. Ay'ın yerçekimi, gezegenin iç yapısındaki değişimler ve iklim değişikliği nedeniyle buzulların erimesi gibi etkenler Dünya'nın dönüşünü etkiliyor.
Düzensiz aralıklarla eklenen ve önceden duyurulan artık saniyeler, özellikle hassas zaman ölçümüne ihtiyaç duyan sistemlerde sorun yaratabiliyor.
Veri merkezleri, finansal işlem altyapıları ve rezervasyon sistemleri bu durumdan etkilenebiliyor. Geçmişte artık saniye eklenmesi nedeniyle bazı dijital hizmetlerde kesintiler yaşandı.
Uygulama Neden Kaldırılıyor?
Zaman ölçüm standartlarını belirleyen uluslararası kuruluşlar, artık saniyenin kaldırılmasını uzun süredir değerlendiriyor. 2022'de kabul edilen karar doğrultusunda uygulamanın 2035 yılına kadar kademeli olarak sona erdirilmesi öngörülüyor.
Atom saatlerinin yaygınlaşması ve GPS gibi teknolojilerin gelişmesiyle, zaman ölçümünü Dünya'nın dönüşüne sürekli olarak uyarlama ihtiyacı azaldı. Artık saniyelerin kaldırılması, dijital altyapılarda oluşabilecek kesinti ve uyum sorunlarını azaltmayı amaçlıyor.
Negatif Artık Saniye Riski
Tartışmaları hızlandıran konulardan biri de negatif artık saniye ihtimali. Dünya'nın dönüşü uzun vadede yavaşlama eğiliminde olsa da kısa dönemli değişimler nedeniyle zaman zaman hızlanabiliyor. Bu durum, saatlere bir saniye eklemek yerine bir saniye çıkarılmasını gerektirebilir.
Daha önce uygulanmamış olan negatif artık saniyenin dijital sistemlerde karmaşaya yol açabileceği belirtiliyor. Kritik altyapıların böyle bir değişikliğe hazır olmaması da endişeleri artırıyor.
Gelecekte Artık Saat Uygulaması Gündeme Gelebilir
Planlanan değişiklikle atom saatlerine dayalı resmi zamanın Dünya'nın dönüşünden kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilecek. Böylece saatlere düzenli olarak artık saniye eklenmesi gerekmeyecek.
Öneri, atom zamanı ile astronomik zaman arasındaki farkın en fazla bir saate ulaşmasını öngörüyor. Bu büyüklükte bir farkın oluşmasının ise 3 bin yıldan uzun sürmesi bekleniyor.
Gelecek nesiller, ihtiyaç duyulması halinde artık saat uygulamasını değerlendirebilecek.
(Muhabir: Furkan Öztürkmen) | 
