İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerine yönelik çalışmalar uluslararası gündemde daha fazla yer buluyor.

Bu kapsamda düzenlenecek iklim zirvesinde sağlık, tarihinde ilk kez bağımsız bir eylem alanı olarak belirlendi. “Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri” başlığı altında iklim krizinin sağlık üzerindeki etkileri ve çözüm önerileri ele alınacak.



İklim değişikliği yalnızca çevresel bir sorun değil, aynı zamanda insan sağlığını, sağlık hizmetlerine erişimi ve sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyen küresel bir risk olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle sağlık sistemlerinin iklim kaynaklı risklere karşı hazırlıklı, dayanıklı ve değişen koşullara uyum sağlayabilen yapılar haline getirilmesi hedefleniyor.

İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri ele alınacak

COVID-19 pandemisi sırasında yaşanan stresin biyolojik yaşlanma üzerinde etkili olduğu ortaya çıktı. Almanya'da 1000'den fazla kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, bu etkinin özellikle ergenlerde daha belirgin olduğunu gösterdi.

Bilimsel bir dergide yayımlanan araştırmada, katılımcılardan pandemi öncesinde ve sonrasında alınan tükürük örnekleri incelendi. DNA üzerindeki yaşlanmayla ilişkili değişimleri değerlendiren araştırmacılar, çocukları, ergenleri ve 20-29 yaş arasındaki yetişkinleri ayrı gruplar halinde ele aldı.

Mart 2020'deki ilk karantina öncesinde alınan örnekler, 2021-2022 yıllarında alınan örneklerle karşılaştırıldı. Dört farklı biyolojik yaşlanma ölçümünden üçü, farklı yaş gruplarında yaşlanma hızında artışa işaret etti.

Ergenler stresin etkilerine daha duyarlı çıktı

Araştırmada pandemi stresi ile biyolojik yaşlanma arasındaki ilişki özellikle ergenlerde belirginleşti. Özgürlüklerinin kısıtlanması ve yakınlarından ayrı kalma gibi durumların gençler üzerindeki etkisinin daha güçlü olduğu görüldü.

Uzmanlar, ergenlik döneminde vücutta yaşanan değişimlerin ve karantina sürecinde akranlarla iletişimin azalmasının bu sonuçlarda etkili olabileceğini değerlendiriyor.

Kilo artışı ve sigara da etkili faktörler arasında

Araştırmada hızlanmış biyolojik yaşlanmayla ilişkili diğer faktörler arasında yüksek vücut kitle indeksi ve sigaraya maruz kalma da yer aldı. Pandemi döneminde fiziksel hareketliliğin azalması ve kilo artışının biyolojik yaşlanma göstergelerini etkilemiş olabileceği belirtildi.

Epigenetik yaşlanma nasıl ölçülüyor?

Epigenetik yaşlanma, DNA'nın yapısı değişmeden genlerin çalışma biçiminde meydana gelen değişikliklerin incelenmesiyle değerlendiriliyor. DNA üzerindeki kimyasal işaretler kullanılarak kişinin biyolojik yaşı ve yaşlanma hızı hakkında tahmin yapılabiliyor.

Biyolojik yaş, takvim yaşından farklı sonuçlar verebiliyor. Araştırmacılar, pandemi döneminde gözlenen değişimlerin kalıcı olup olmadığının ve ilerleyen yıllarda sağlık sorunlarıyla bağlantı gösterip göstermediğinin belirlenmesi için uzun süreli araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

(Muhabir: Furkan Öztürkmen)