Küresel krizin ağır yükü mü oturdu omuzlarınıza yoksa stresli patronunuz mu çileden çıkarıyor sıfırlıyor bütün enerjinizi, bitmemiş işler mi kemiriyor beyninizi huzur vermiyor geceleri, ya da acaba o kadar kötü besleniyorsunuz ki vücut besinsiz mi kalıyor?

Yeteri kadar uyuyor ancak hala yataktan yorgun uyanıyorsanız, hızlı çalışma temposunu suçlamak yerine farklı konularda da kafa yormanızı tavsiye ederim.

Ciddi bir global enerji krizi ortasındayız, ancak bu sefer ki kaynak ne petrol, ne borsa ile ilişkili tamamen vücutlarımız enerjisiz kaldı. Herkes yana yakıla yorgunluktan bahseder oldu bugünlerde.

"O kadar yorgunum hissediyorum ki saatlerce uyumama rağmen yataktan çıkmakta zorlanıyorum."
Diyen kişilerden biri de siz olabilirsiniz. Günlük 5- 6 ya da en fazla 8 saat uyuduktan sonra hala böyle söylüyorsanız bu işte bir terslik var diyebiliriz. Özellikle bu haller 1-2 haftaya uzun sürelerde devam ediyorsa doktorunuzdan randevu alın derim.

"Sizinle gelmek isterdim ama inanın hiç enerjim yok" diye sürekli arkadaşlarınıza bahaneler uyduruyorsanız da durum hiç iç açıcı değil.

Fiziksel mi beynen mi yorgunsunuz peki?

Yorgunluk sebepleri neler olabilir, kendi kendinize mini bir test yapın.

Anemi ( demir eksikliği)

Gelişme çağındaysanız, adet kanamalarınız yoğun geçiyorsa, yeni doğum yaptıysanız, bu ve buna benzer durumlar kan demir seviyelerini düşmesine neden olmuş olabilir.

Kanda oksijeni taşıyan parçacıklar azaldığı zaman hücreler beslenemez ve genel yorgunluk hallerine girebilirsiniz. Öte yandan iç kanamalar, demir, folik asit ve özellikle B12 vitamin eksiklikleri de anemi sebebi olabilir. Yine böbrek hastalıkları da farklı bir etkendir. Bunun için demir seviyelerinize baktırmalı doktorunuzun istediği kan sayımını en kısa sürede tamamlamalısınız.

Tedavisi uygun preparatların alınması, demirden zengin besinlerin (ıspanak, brokoli, kırmızı et gibi) eklenmesiyle tamamlanabilmektedir. İyi haber doğru tedavi ile en fazla 30 gün içinde kendinizi daha iyi hissetmeye başlayabilirsiniz.

Hipotiroid

Kendinizi sersem gibi, depresif, modu düşük, ani sinirlenebilen hallerde hissediyorsanız tiroidiniz grev yapıyor olabilir. Metabolizma üzerinde büyük etkisi olan vücudun enerji moderatörü olan tiroid, özellikle ailesinde hastalık hikayesi olanlarda sık sık kontrol edilmelidir.

Ülkemizde ve dünyada tanısı konamamış çok sayıda tiroid hastası mevcuttur. Amerikan Tiroid Birliğine göre 60 yaş sonrası bayanların yaklaşık %17’sinde tiroid bozuklukları gözlenmekte, çoğunun durumdan bihaber olduğu düşünülmektedir.
Şüpheli durumlarda hemen doktora başvurup önerilen kan testlerini yaptırmalısınız.

Teşhis edilmemiş idrar yolu enfeksiyonları

Genelde idrar yaparken yanma ve sıkışma hissi ile ortaya çıkan idrar yolu enfeksiyonları bazı durumlarda yorgunluğun da sebebi olabilir. Özellikle uzun süre belirti vermeden süregelen enfeksiyonlarda halsizlikler daha bariz görülebilir, bu nedenle kendi kendinizin doktoru olmalı idrarınızı kontrol etmeli, vücudunuzu dinlemelisiniz.

Antibiyotik tedavisi gerektirebilen durumlarda özellikle mide barsak florasını koruyucu beslenmeye dikkat etmelisiniz.

Aşırı kafein yüklemesi

Enerji kazanmak ya da uyanmak için pek çok kişi hemen bir kupa kahve ya da kolaya saldırır oysa ki bu, özellikle bayanlar için yanlış bir hamle olabilir. Kafein iyi bir uyarıcıdır ancak aşırı doz alınması durumunda ters etki yaratabilir, hatta kafein yüklemesinin devamlılık kazanması yorgunluk sebebi olabilir. Vücudun sürekli artan kafein isteğini karşılamak adına alınacak kafeinli içeceklerin miktarı yükseltilmemelidir.
Çözüm basit, eliminasyon. Dereceli olarak önce kahveyi sonra vücudun daha düşük kafein seviyelerine alışmasıyla çay, çikolata, gazlı içecekler azaltılmalıdır.

Besin alerjileri

Besin alerjisi ya da gizli gıda intoleransı gibi durumlarda gıdalar vücuda enerji vermekten çok enerji emici olabilir. Hassasiyet yaratan gıdanın alınmasıyla uyku hali, yorgunluk gözlenebilir bunun için şüpheli gıdaları anlamak adına testten geçmeli, belli süreliğine ya da tamamen o besinleri beslenmenizden kaldırmalısınız. Size küçük bir tiyo eğer bir gıdayı yedikten 10 dakika ile yarım saat sonra uyku bastırıyorsa o besini şüpheliler listesine alın.

Uyku apnesi

Uykuya yeteri kadar zaman ayırmıyorsanız yorgunluğunuzun sebebini biliyorsunuz. Peki yeteri kadar uyumanıza rağmen uyku kaliteniz düşükse durum farklı mı? Uykuda solunumun kesilmesi, uykunun bölünmesi ve kısır döngü halinde tekrarlayan ayılmalar siz farkında olmadan yorulmanıza adeta yataktan sanki hiç uyumamışcasına kalkmanıza neden olmaktadır. Durumu kendiniz veya eşiniz fark eder etmez hemen uyku bozuklukları ile ilgili departmanlarla görüşmelisiniz.

Teşhis edilmemiş kalp hastalıkları

Her zamanki fiziksel aktivitelerinizi dahi yaparken zorlanıyor, nefes alış verişleriniz tıkanıyor, kendinizi bitkin hissediyorsanız bir sebebi de kalp sorunu olabilir. Özellikle sağlık geçmişinizde riskleri var ya da aileden gelen genetik bir tehdit altındaysanız rutin kontrollerden geçmelisiniz.

Diyetisyen Berrin Yiğit